Genel Bakış
Ġgantija megalitik tapınağı, Malta'nın Gozo adasındaki Xagħra platosunun kenarında yer alır. Neolitik Ġgantija evresinde (yaklaşık MÖ 3600–3200) inşa edilmiş ve Tarxien evresi boyunca yaklaşık MÖ 2500'e kadar kesintisiz kullanılmış olan kompleks, tek bir sürekli D-biçimli çevre duvarı içine alınmış iki bitişik çok apsisli tapınaktan oluşur. Dış mercan kireçtaşı megalitlerinden bazıları 5 metreden uzun ve 50 tonun üzerinde ağırlığa sahiptir; bu da daha sonraki halk anlatılarında yapının inşasını efsanevi bir dev kadın olan Sunsuna'ya atfetmeye yol açmıştır.
Güney Tapınağı, daha eski ve daha görkemli yapıdır (yaklaşık MÖ 3600), yükseltilmiş bir merkezi koridorun anıtsal megalitik triliton kapılardan geçtiği beş apsisli yonca planına göre düzenlenmiştir. Yanına yaklaşık MÖ 3200'de inşa edilen Kuzey Tapınağı ise daha küçük dört apsisli bir düzenlemeye sahiptir. Her iki anıt da ileri düzeyde stereotomik planlama sergiler: çift katmanlı duvar örgüsü, dış yük taşıyan cepheler için sert, hava koşullarına dayanıklı mercan kireçtaşını; iç sunaklar, dekoratif kapı çerçeveleri, libasyon tekneleri ve dekoratif çukur desenli paravanlar için ise daha yumuşak, ince taneli Globigerina kireçtaşını birleştirir.
"Sansuna adında bir dev kadın yalnızca bakla ve bal yermiş; omuzlarında bir çocuk taşıyarak bu devasa taş kuleleri tek bir gecede inşa etmiş."
— Ġgantija'nın inşasına dair Gozo adası sözlü geleneği (erken dönem Maltalı antikacılar tarafından kaydedilmiştir)
Alan ilk kez 1827'de Gozo İngiliz Vali Vekili John Otto Bayer yönetiminde molozlardan temizlenmiş ve modern hava koşullarının etkisi hızlanmadan önce sanatçı Charles de Brochtorff tarafından ayrıntılı olarak çizilmiştir. Bilimsel kazılar 1930'larda Luigi Ugolini, 1950'lerde ise John Davies Evans ve David H. Trump (1954–1955) tarafından yürütülmüştür. 1987 ile 1994 yılları arasında Caroline Malone, Anthony Bonanno ve Colin Renfrew yönetimindeki önemli Cambridge Gozo Projesi, yakındaki Xagħra Taş Çemberi'ni (Brochtorff Çemberi) kazarak toplu gömüler, taş heykelcikler ve ölü sunuları içeren bir yeraltı hipojesini ortaya çıkarmış; bu da tapınak ritüellerini ada çapında bir dini toplulukla kesin olarak ilişkilendirmiştir.
Ġgantija, 1980 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alınmış (ref. 132) ve 1992'de diğer beş tarih öncesi Malta tapınağını da kapsayacak şekilde genişletilen listenin temelini oluşturmuştur. Malta'daki Ħaġar Qim ve yeraltı Ħal Saflieni Hipojesi ile, ayrıca daha erken avcı-toplayıcı çevrelemeleri olan Göbekli Tepe ve Britanya'nın daha geç tarihli Stonehenge ile diyalog içinde ele alındığında Ġgantija, Akdeniz'deki anıtsal taş mimarinin en erken evresini belgelemektedir.
