Genel Bakış
Tac Mahal, kuzey Hindistan'ın Uttar Pradeş eyaletindeki Agra'da, Yamuna Nehri'nin sağ kıyısında, yaklaşık 300 x 300 metre ölçülerinde duvarlarla çevrili bir bahçe kompleksi (çarbağ) içinde yer alır. İmparator Şah Cihan (hük. 1628–1658), 1631'de doğum sırasında ölen ve Mümtaz Mahal ("Sarayın Seçilmişi") unvanı verilen sevgili eşi Ercümend Banu Begüm için bir türbe yaptırmıştır. İnşaat yaklaşık 1632'de başlamış ve 1643'te büyük ölçüde tamamlanmıştır; ancak bahçe, müştemilat ve giriş kapısındaki bitirme işleri yıllarca sürmüştür. Baş mimar geleneksel olarak Üstad Ahmed Lahori ile ilişkilendirilir; Lahori, imparatorluğun dört bir yanından ve ötesinden gelen duvarcılar, hattatlar ve zanaatkârlardan oluşan bir ekiple çalışmıştır.
Türbe, köşelerinde dört minare bulunan yükseltilmiş mermer bir platform üzerinde yükselir ve üzeri yaldızlı bir alemle taçlandırılmış soğan biçimli çift kubbe ile örtülüdür. Duvarları, Babür sarayında rafine edilmiş bir teknik olan pietra dura işçiliğiyle yarı değerli taşlarla (karneliyan, yeşim, lacivert taşı, turkuaz) çiçek ve geometrik desenlerle kakılmış beyaz Makrana mermeriyle kaplıdır. İç mekânda Mümtaz Mahal ve Şah Cihan'ın sandukaları bulunur (gerçek mezarlar alt kattadır). Türbeyi, simetri amacıyla yapılmış kırmızı kumtaşından bir cami ve aynı malzemeden bir misafirhane (cevab) ile anıtsal bir giriş kapısı (dervâze-i rauza) çevreler; kapının üzerinde, yukarı doğru boyutları artarak eşit yükseklik yanılsaması yaratan Kur'an ayetleriyle bezenmiş hat yazıları bulunur.
Tac Mahal, Agra, Hindistan düzenleme 2 | Yann; King of Hearts tarafından düzenlenmiştir (CC BY-SA 4.0)
"Eğer suçlu buraya sığınırsa, affedilmiş gibi günahlarından arınır. Bir günahkâr bu köşke gelirse, tüm geçmiş günahları silinir."
— Tac Mahal giriş kapısı (dervâze-i rauza) kitabesi, Kur'an temalarının özeti
Tac Mahal, Agra'daki geniş Babür peyzajının merkezidir; bu peyzaj Agra Kalesi'ni ve nehir aşağısında Yamuna kıyısındaki bahçeli türbeleri de içerir. İngiliz sömürge yöneticileri ve daha sonra Hindistan Arkeolojik Araştırma Kurumu koruma çalışmaları yürütmüştür; hava kirliliği ve nehir yönetimi hâlâ devam eden koruma sorunlarıdır. UNESCO, Tac Mahal'i 1983'te Dünya Mirası listesine almıştır; yapı, modern "Yedi Harika" arasında yaygın olarak anılır ve dünya çapında miras anıtları için çevrimiçi arama hacminde sürekli üst sıralarda yer alır.
