Genel Bakış
Gedikkaya Mağarası (tescil adıyla İn Mağarası), Türkiye'nin kuzeybatısında Bilecik iline bağlı İnhisar'ın yaklaşık 1 km güneydoğusunda, İnkaya adlı kayalık tepenin kuzey yamacında açılır. Mağaranın ağzı Sakarya Vadisi'ne bakar; yaklaşık 6 m genişliğinde ve 3,5 m yüksekliğindedir. Deniz seviyesinden 354 m yükseklikte, nehrin yaklaşık 180 m, yolun ise yaklaşık 125 m üzerinde yer alır. Mağara, Üst Jura-Alt Kretase yaşlı Bilecik kireçtaşları içinde yaklaşık 180 m devam eder; iç salonlar 15-20 m yüksekliğe ve 30 m genişliğe ulaşır.
İskân tek bir kamp değildir. Deniz Sarı'nın Belleten'de (2024) yayımladığı kalibre edilmiş radyokarbon tarihleri, en erken kültür tabakasını yaklaşık MÖ 14.500'e (Epipaleolitik), en geç tabakayı ise yaklaşık MÖ 4.500'e (Orta Kalkolitik) yerleştirir. Seyrek Hellenistik seramik parçaları, aşağıdaki yamaçlardaki bir yerleşmeden gelen daha geç ziyaretçileri gösterir. Karışık dolgulardan alınan bir kemik örneği 48.618 BP'den büyük bir radyokarbon yaş vermiştir; bunun modern insanın Avrasya'ya yayılımı sırasında bir Üst Paleolitik durağı kaydedip kaydetmediği henüz kanıtlanmamıştır ve daha geniş kazı gerektirir.
Epipaleolitik tabakalar; hayvan kemiği (kaplumbağa kabuğu dahil), yontma taş, yassı levhalardan bir döşeme ve girişten yaklaşık 40 m içeride özel bir alan içerir. Bu alan, tepesi düzleştirilmiş bir sarkıtın çevresinde iç içe geçmiş, hilal biçimli iki taş halkadan oluşur. Sarı bu birimi bir adak çukuru olarak değerlendirir. Anatolian Research'te yayımlanan 2025 tarihli bir makale, bir tabakadaki simgesel buluntu topluluğunu MÖ 13.166-11.200 kal. olarak tarihler. Geç Neolitik kullanım zayıftır ve 8,2 ka soğuma olayına yakındır; Erken Kalkolitik mimari kalıcıdan çok mevsimlik görünür.
Mağara içindeki arkeolojik malzeme ilk kez Sarı'nın 2017 Bilecik yüzey araştırmasında kaydedilmiştir; daha önce MTA'nın jeolojik incelemeleri (Rupprecht 1960; Nazik ve arkadaşları 2001) mağarayı haritalamış ancak prehistorik dolguyu belirtmemiştir. Bilecik Müzesi başkanlığındaki kurtarma çalışmaları 2019-2023 yılları arasında yürütülmüştür. 2026'da 14 kişilik üniversite ekibi Kültür ve Turizm Bakanlığı adına 18 Mayıs-18 Temmuz tarihleri arasında kazı yapmıştır.
